เราได้เดินทางไปศึกษางานนอกสถานที่ คือ ที่เกาะพิทักษ์ หมู่ที่ 14
ต.บางน้ำจืด อ.หลังสวน จ.ชุมพร เพื่อทำการศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศ ศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งแวดล้อมกับที่อยู่อาศัย ว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างไรและการประกอบอาชีพของชาวเกาะพิทักษ์
ความเป็นมาของบ้านเกาะพิทักษ์ นายอำพล ธานีครุฑ ผู้ใหญ่คนปัจจุบันเป็นผู้นำเที่ยวและเล่าให้ฟังว่า ก่อนปี พ.ศ.2445 กว่า 100 ปีที่
ผ่านมา ได้มีโจรจากเกาะสมุย หนองหญ้าไซ และหนองไก่ปิ้ง แห่งละคน หนีการจับกุมของเจ้าหน้าที่ตำรวจขึ้นมาอยู่บนเกาะ รอดพ้นคดีได้จึงนำพาครอบครัวมาอยู่ด้วย พร้อมกับสำนึกในความผิดกลับเนื้อกลับตัวนำพาครอบครัวทำมาหากินอยู่บนเกาะ ด้วยการหาปลาและทำสวนมะพร้าวเรื่อยมา จากเพียงไม่กี่คนกลายเป็นสังคมของ 4 ตระกูล คือ ตระกูล "แก้วสถิตย์" (ตระกูลแรกของหมู่บ้าน) ตระกูล "ธานีครุฑ" ตระกูล "เดชาฤทธิ์" และตระกูล "หิ้นเตี้ยน" ผู้ใหญ่อำพลเล่าถึงที่มาของชื่อเกาะนี้ไม่มีบันทึกไว้เป็นหลักฐานเป็นเพียง การเล่าขานสืบต่อกันมาว่า น่าจะมาจากเหตุการณ์ที่เล่าว่าในสมัยก่อนนั้นมีเรือสำเภาบรรทุกสินค้าผ่านมา ถึงเกาะมีเสียงตะโกนเรียกให้ขึ้นไปบนเกาะ เมื่อขึ้นไปแล้วปรากฏว่าไม่มีคนตามที่ได้ยินเสียงจึงคิดว่าเป็นเสียง "ผีทัก" หรือน่าจะมาจากเหตุการณ์ที่เล่าว่าการที่ได้มีเรือสำราญบรรทุกสินค้าและเรือของชาวประมงที่ออกหาปลาในท้องทะเลยามใดที่มีลมพายุฝนตกหนักเหล่าบรรดากลาสีเรือต่างก็ใช้เกาะแห่งนี้เป็น "ที่พัก" เพื่อความปลอดภัย
ทุกคนได้นำเหตุการณ์จากเรื่องที่เล่ามาทั้งหมดมาพิจารณาตั้งเป็นชื่อของหมู่บ้าน ในที่สุดทุกคนมีความเห็นว่าคำว่า "พิทักษ์" มีความหมายที่เป็นมงคล ผู้คนที่อาศัยอยู่บนเกาะจะได้รับการป้องรักษาให้รอดพ้นจากสิ่งร้ายที่จะมาทำลายได้ จึงให้ใช้ชื่อว่า "บ้านเกาะพิทักษ์" ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
ขอบเขตการศึกษา
ศึกษาถึงการประกอบอาชีพของชาวเกาะพิทักษ์และข้อมูลส่วนตัวว่าชาวเกาะพิทักษ์นั้นประกอบอาชีพอะไรบ้าง ทำไมจึงเลือกทำอาชีพนี้ ระยะเวลาในการทำอาชีพนั้นมีเวลาเท่าใด รายได้จากการทำอาชีพนั้นๆ เพียงพอต่อการใช้จ่ายหรือไม่
วัตถุประสงค์
- เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของเกาะพิทักษ์
- เพื่อศึกษาการประกอบอาชีพของชาวเกาะพิทักษ์
- เพื่อศึกษาว่าชาวเกาะพิทักษ์ประกอบอาชีพอะไรบ้าง
- เพื่อศึกษาว่าการประกอบอาชีพแต่ละอาชีพนั้นมีรายได้เพียง
พอต่อการใช้จ่ายหรือไม่
พอต่อการใช้จ่ายหรือไม่
- เพื่อศึกษาวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเกาะพิทักษ์
- เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งแวดล้อมกับระบบนิเวศว่ามี
ความสัมพันธ์กันอย่างไร
ความสัมพันธ์กันอย่างไร
- เพื่อเรียนรู้การอนุรักษ์แหล่งน้ำให้มีความสมดุลต่อธรรมชาติ
ประโยชน์ที่ได้รับ
- ได้รู้ถึงวิธีการทำน้ำยาอเนกประสงค์ที่ไม่เป็นอันตรายต่อสิ่ง
แวดล้อม สามารถนำไปใช้ได้กับหลายอย่างโดยเฉพาะน้ำที่เน่า
เสีย
- ได้รู้ถึงการใช้ชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเกาะพิทักษ์ ว่าคน
ส่วนใหญ่ในชุมชนเกาะพิทักษ์นั้น มีความเป็นอยู่แบบพอเพียง
หรือไม่ฟุ่มเฟือย
- ได้รู้ว่าชาวบ้านที่เกาะพิทักษ์มีอาชีพอะไรบ้างเพื่อสร้างเสริม
รายได้ให้กับครอบครัวของตนเอง และบางอาชีพยังเสริม
สร้างรายได้ให้แก่ชุมชนอีกด้วย
- ได้รู้ถึงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่่งแวดล้อมและระบบนิเวศว่ามี
มีความความพันธ์กันอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นการที่มนุษย์ต้อง
พึ่งพาอาศัยท้องทะเลในการอยู่อาศัย
วิธีการศึกษา
-โดยการสอบถามจากชาวบ้านที่เกาะพิทักษ์
ขอขอบคุณ
คุณลุงผู้ใหญ่บ้านอำพล ธานีครุฑ
คุณลุงชูสิน สุขสวัสดิ์
พี่นัด (ร้านขายของที่ระลึก)
พี่หนึ่ง (โฮมสเตย์)
ป้ายุพา (ร้านขายของฝาก)
ลุงใหญ่ (ขับเรือส่งนักท่องเที่ยว)
จากการศึกษาการประกอบอาชีพของชาวบ้านในชุมชนเกาะพิทักษ์ พบว่าอาชีพของคนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงเป็นหลัก อาทิ เช่น การออกเรือหาปลา การไดหมึก (ตกหมึก)) ซึ่งจะได้มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับ ลม ฟ้า อากาศ
นอกจากนี้ยังมีอาชีพจำพวก ขับเรือส่งนักท่องเที่ยว ขับเรือพานัก
ท่องเที่ยวไปดำน้ำ ส่วนที่เหลือก็จะประกอบอาชีพเสริม อาทิ เช่น อาชีพทำโฮมสเตย์ ร้านขายของที่ระลึก ร้านขายของฝาก ร้านขายอาหารตามสั่ง เป็นต้น จากการสัมภาษณ์ได้พบว่าแต่ละอาชีพที่ทำนั้นมีรายได้ไม่แน่นอน แต่เพียงพอต่อการใช้จ่าย เนื่องจากชาวบ้านไม่มีค่าใช้จ่ายอะไรมากมาย ชาวบ้านที่เกาะพิทักษ์นี้มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบเรียบง่าย มีการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน และมีการใช้แนวเศรษฐกิจพอเพียงตามโครงการพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีน้อยใช้น้อย ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย เพราะชาวบ้านที่เกาะพิทักษ์มีการใช้ทรัพยากรทีมีอยู่อย่างคุ้มค่า ซึ่งสิ่งแวดล้อมโดยรอบเกาะพิทักษ์กับระบบนิเวศของท้องทะเลกับเกาะพิทักษ์มีความสัมพันธ์กันอย่างมาก เพราะต้องพึ่งพาอาศัยกัน เมื่อมีระบบนิเวศที่ดีก็ส่งผลต่อความเป็นอยู่ที่ดีของชาวบ้านบนเกาะพิทักษ์ แต่ถ้ามีระบบนิเวศที่เสื่อมโทรม เช่น น้ำทะเลเน่าเสีย ก็จะได้รับการดูแลและพัฒนาให้ดีขึ้นจากชาวบ้านที่เกาะพิทักษ์ โดยชาวบ้านได้มีการดูแลและรักษาอนุรักษ์แหล่งน้ำรอบๆ ที่อยู่อาศัยให้มีความสมดุล โดยการทำน้ำหมักชีวภาพ EM หรือ EM Ball เพื่อฟื้นฟูแหล่งน้ำที่เสียให้
กลับมาใสสะอาดและมีความสมดุลต่อธรรมชาติ
- อาชีพของชาวเกาะพิทักษ์มีค่อนข้างน้อย จึงทำให้การศึกษา
ข้อได้ไม่เพียงพอ
- การทำประมง อาจทำให้ทรัพยากรในท้องทะเลลดน้อยลง
- บางครั้งชาวประมงจับปลาได้น้อย เนื่องจากมีพายุเข้า
- สภาพ ลม ฟ้า อากาศ อาจส่งผลให้ชาวประมงจับปลาไม่ได้
ตามที่ต้องการ
- อาชีพต่างๆ ในเกาะพิทักษ์ รายได้จะลดน้อยลงในหน้ามรสุมตามที่ต้องการ
ต่างๆ เนื่องจากไม่มีนักท่องเที่ยว
จากการไปศึกษาดูงานนอกสถานที่ ทำให้ได้รับความรู้มากมาย เช่น การทำน้ำยาอเนกประสงค์และการนำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน น้ำหมัก EM ซึ่งมีประโยชน์มากๆสามารถบำบัดน้ำเสียได้ ได้ทำกิจกรรมมากมาย เช่น การดำน้ำดูหอยมือเสือที่ปัจจุบันเริ่มเหลือน้อย เพราะเกิดจากฝีมือมนุษย์ การไดหมึก และที่สำคัญเลย คือ อาชีพที่กลุ่มของข้าพเจ้าได้ศึกษาแล้วก็พบว่าส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง การทำประมงซึ่งต้องอาศัยลมฟ้า อากาศเป็นหลัก และชาวบ้านก็ไม่ได้ยึดหลักรายได้มากนัก เนื่องจากเพียงพอต่อค่าใช้จ่าย และอยู่แบบพอเพียง
ข้อเสนอแนะ
- นอกเหนือจากการทำประมงแล้ว คนในเกาะพิทักษ์น่าจะมี
การทำ สินค้า OTOP เป็นอาชีพบ้าง
การทำ สินค้า OTOP เป็นอาชีพบ้าง
เกร็ดความรู้เพิ่มเติม
- โดยปกติแล้วน้ำทะเลจะมีปรากฏการณ์น้ำขึ้น-น้ำลง แต่ถ้าระดับน้ำ
ทะเลหยุดนิ่ง นั่นหมายความว่า เกิดความผิดปกติมางท้องทะเล
และอาจจะเกิดปรากฏการณ์ทางธรรมชาติตามมาด้วย
- ความเชื่อของคนโบราณเชื่อว่า ถ้าท้องฟ้าเปลี่ยนสีจะเกิด
ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ
คณะผู้จัดทำ
นางสาววณิชยา กูลเกื้อ 54170021
นางสาวเจนจุฬา ดาทอง 54170069
นางสาวเสาวลักษณ์ สอาดรัตน์ 54170122
มหาวิทยาลัย บูรพา (บางแสน)
คณะภูมิสารสนเทศศาสตร์
ภาควิชา ภูมิศาสตร์ ภาคปกติ
อาจารย์ณรงค์ พลีรักษ์
นางสาววณิชยา กูลเกื้อ 54170021
นางสาวเจนจุฬา ดาทอง 54170069
นางสาวเสาวลักษณ์ สอาดรัตน์ 54170122
มหาวิทยาลัย บูรพา (บางแสน)
คณะภูมิสารสนเทศศาสตร์
ภาควิชา ภูมิศาสตร์ ภาคปกติ
อาจารย์ณรงค์ พลีรักษ์
